Op verzoek van CODA en dirigent Emile Engel, verantwoordelijk voor de concertreeks CODA Classique, maakten Jacobus den Herder (pianist en programmamaker bij NPO Klassiek) en zijn broer Jeroen den Herder (cellist en docent) een muzikaal programma bij de tentoonstelling De paddenstoel aan het einde van de wereld in CODA Museum. Met werken van onder andere Bach, Popper en Grieg verklanken zij, in aansluiting op de tentoonstelling, hoop en kracht en de schoonheid die voort kan komen uit verwoesting. Tickets voor het concert kosten € 25,- en zijn hier te koop.
In De paddenstoel aan het einde van de wereld maken bezoekers een wandeling langs indrukwekkende, spectaculaire en spannende kunstwerken van zeven kunstenaars en kunstenaarsduo’s. Zij laten zien hoe wij kijken naar de natuur, hoe we er deel van uitmaken en hoe de mens vaak alles dat leeft beïnvloedt en naar hand probeert te zetten. Sommige kunstwerken tonen hoopvolle samenwerkingen tussen mens en natuur, terwijl andere werken juist de onherstelbare schade laten zien. Voor een aantal werken worden ook nieuwe technologieën en samenwerkingen met wetenschappers ingezet om zo frisse ideeën en beelden vorm en inhoud te geven.
In het boek De paddenstoel aan het einde van de wereld beschrijft antropoloog Anna Lowenhaupt Tsing hoe na de atoombomaanval op Hiroshima een matsutake-paddenstoel - die juist gedijt in door de mens verstoorde landschappen - als eerste teken van leven verscheen. Ze volgt de reis van deze zeldzame paddenstoel; van plukkers in Oregon tot fijnproevers in Japan. Hun verhalen laten zien hoe de geschiedenis en ecologie van deze paddenstoel verweven zijn met de kwetsbare levens van mensen. Zo onderzoekt Tsing de gevolgen voor de mens die moet leven in een natuur die door eigen toedoen ontregeld is; een idee dat de basis vormt voor deze tentoonstelling.
Jacobus den Herder: “De paddenstoel symboliseert hoop en groeit op plekken waarvan men dacht dat er geen leven meer mogelijk zou zijn. De paddenstoel is dus het eerste teken van hoop en leven na verwoesting. De Franse componist Olivier Messiaen zat vast in een Duits krijgsgevangenkamp in Polen toen hij zijn Quatuor pour la fin du temps schreef. Anders dan de titel doet vermoeden, gaat deze muziek over de eeuwigheid en de lotsbestemming van alle mensen. Uit dit werk spelen we het ontroerende Louange à l'éternité de Jésus. Maar de paddenstoel heeft ook een sprookjesachtige en mythische kwaliteit. Dat laten we horen met muziekstukken over elfen, trollen en dieren van David Popper en Edvard Grieg. We sluiten af met een sonate van Alfred Schnittke uit 1978; een muzikale vertaling van pure schoonheid die voort kan komen uit verwoesting.”
Programma
- Welkom door Carin Reinders, directeur-bestuurder CODA en dirigent Emile Engel
- Muzikaal programma met:
- J.S. Bach - Sonate voor gamba en b.c. in g kl.t. - bwv.1029
- Olivier Messiaen - Quatuor pour la fin du temps en Louange à l'éternité de Jésus
- David Popper - Elfentanz
- Edvard Grieg - Gnomendans
- Alfred Schnittke - Sonate nr.1 voor cello en piano (1978)
Muzikanten
Jacobus den Herder (Zutphen, 1985) studeerde aan de conservatoria van Zwolle en Amsterdam (2011). Hij won op achttienjarige leeftijd het Prinses Christina Concours in Enschede en ontving tijdens hetzelfde concours de Donemusprijs voor zijn vertolking van hedendaagse muziek. Ook als begeleider van verschillende instrumentalisten was hij prijswinnaar tijdens dit concours. In 2013 werkte Den Herder samen met de bekende Nederlandse modeontwerper Jan Taminiau en speelde tijdens de presentatie van de zomercollectie in Parijs en Amsterdam werken van Mozart en Satie. Den Herder is regelmatig te horen met mezzosopraan Rosanne van Sandwijk, altviolist Anna den Herder en cellist Wijnand Hulst. Daarnaast is hij actief als arrangeur. In 2014 maakte hij een bewerking van Schubert’s Winterreise. Hij werkte daartoe samen met fotograaf Foppe Schut, met als resultaat de voorstelling Winterreise - een reis in beeld en geluid. Ook werkte Den Herder samen met Cello8tet Amsterdam. Zij speelden zijn bewerking van het Requiem van Fauré in een versie voor acht cello’s. Tijdens het Internationale Cellofestival Zutphen van 2017 werd een bewerking van het monumentale Requiem van Willem Jeths uitgevoerd in een arrangement van Jacobus den Herder. Jacobus den Herder was eerder te horen in CODA Museum tijdens CODA Classique. Op Radio 4 presenteert hij Onder de vleugels van Den Herder. Met Niels Heithuis maakt Den Herder de podcast Klassiek Inside.
Jeroen den Herder (Zutphen, 1971) is cellist en als hoofdvakdocent cello verbonden aan de conservatoria van Amsterdam en Rotterdam. Den Herder studeerde cum laude af en won in 1992 het Nationale Postbank Sweelinck Concours. In datzelfde jaar werd hij onderscheiden met de Zilveren Vriendenkrans van de Vereniging Vrienden van het Concertgebouw en het Koninklijk Concertgebouworkest. Met violiste Janine Jansen en Folke Nauta vormde hij een muzikaal trio en hij was tien jaar lang aanvoerder van het Cello Octet Conjunto Ibérico. Met zijn oud-medestudenten Joris van Rijn, Emi Ohi Resnick en Gijs Kramers vormt hij het Ruysdael Kwartet. Jeroen den Herder is initiatiefnemer van het tweejaarlijkse Internationaal Cellofestival Zutphen. Tot zijn studenten behoorde onder anderen zijn jongere zus Maartje-Maria den Herder (Zutphen, 1981).
