Op het terrein van de voormalige Joods-psychiatrische zorginstelling Het Apeldoornsche Bosch woonden en werkten vanaf begin 20^e eeuw bijna 1400 Joodse patiënten en medewerkers in een vooruitstrevende en prettige leefomgeving, veilig in het bos, dichtbij Apeldoorn. In de nacht van de 21 op 22 januari 1943 werd de instelling op brute wijze ontruimd. Tijdens de Vrijheidsmaaltijd (lunch) op dinsdag 5 mei herinneren we de slachtoffers van deze ontruiming. Dit doen we door samen de vrijheid te vieren, te eten, te praten én te reflecteren.

Vrijheidsvuur
Wethouder Nick Derks brengt het Vrijheidsvuur, georganiseerd door Stichting 4 en 5 mei Beekbergen, vanuit Beekbergen naar het terrein van ’s Heeren Loo. Het Vrijheidsvuur wordt al ruim 50 jaar in een bevrijdingsvuurestafette vanuit Wageningen naar meer dan 100 gemeenten gebracht. Een mooie traditie, waarbij het vuur symbool staat voor de bevrijding van Nederland en bijdraagt aan de boodschap van vrede en veiligheid. Het vuur markeert de overgang van het herdenken van 4 mei naar het vieren van de vrijheid op 5 mei. Wanneer wethouder Derks met het Vrijheidsvuur aankomt bij ’s Heeren Loo overhandigt hij het vuur aan Han van Laan, één van de bewoners. Samen ‘lopen’ zij het vuur naar het Herinneringscentrum. Daar overhandigt Van Laan het vuur aan burgemeester Ton Heerts om het Vrijheidsvuur om 14.00 uur officieel te ontsteken.

Programma

• 12.00 - 12.15 uur: Opening door Theo de Korte, secretaris Herinneringscentrum Apeldoornsche Bosch.

• 12.15 - 13.00 uur: Pepijn de Koning x Tim Pardijs*: presentatie en workshop over het werk van Arent Gans.

• 13.00 - 15.00 uur: Vrijheidslunch (tijdens de lunch voeren we gesprekken aan de hand van gesprekskaartjes van Nationaal Comité 4 en 5 mei).

*Pepijn de Koning won in 2025 de Vliegenthart Scriptieprijs voor zijn scriptie ‘Beperkte Herinneringen, rekbare getuigenissen. De culturele herinnering aan de deportatie van het Apeldoornsche Bosch en het perspectief van de patiënten'. In zijn onderzoek wordt het duidelijk dat, wegens gebrek aan (schriftelijke) bronnen, er nauwelijks tot geen getuigenissen zijn vanuit het patiëntenperspectief op het leven in het Apeldoornsche Bosch of de ontruiming in de nacht van 21 op 22 januari 1943. Kun je dan toch dit perspectief proberen te benaderen?

In Het Apeldoornsche Bosch was de sfeer open, inclusief en zorgzaam. Bewoners hadden de vrijheid om zich te uiten, te werken en te leren. Tijdens deze workshop wordt ingegaan op het thema vrijheid en hoe het Apeldoornsche Bosch een gemeenschap vormde waar ook artistieke vrijheid de ruimte kreeg. Welke rol speelt creativiteit in je vrij voelen? Pepijn de Koning kijkt, samen met schrijver en docent Tim Pardijs, op een nieuwe manier naar het werk en de belevingswereld van Arent Gans; bewoner van het Apeldoornsche Bosch en kunstenaar die zijn geestelijke ervaringen in bijzondere tekeningen verbeeld heeft.