Over kunst en ambacht
Wat onderscheidt een autonoom kunstwerk van een ambachtelijk vervaardigd object? Lange tijd leek het antwoord voor de hand te liggen: ambacht stond voor vakmanschap, traditie en het handgemaakte; kunst voor het idee, het concept, het autonome en de individuele expressie van de kunstenaar. Die tegenstelling is in afgelopen decennia in toenemende mate vervaagd en het onderscheid is ook steeds lastiger te maken. In de hedendaagse beeldende kunst zijn ambachtelijke technieken nadrukkelijk aanwezig. Niet als nostalgische factor of terugkeer naar een romantisch verleden, maar als een manier om de wereld te onderzoeken en verhalen over mens en maatschappij te vertellen.
.jpg)
Na het succes van Craft Now! in 2023-2024 presenteert CODA Museum van 1 november 2026 tot een met 11 april 2027 een tweede editie. Met het werk van 25 kunstenaars uit binnen- en buitenland verkent de tentoonstelling de betekenis van ambacht in de hedendaagse beeldende kunst. Voor de totstandkoming van deze tweede editie van Craft Now! werkt CODA samen met de AkzoNobel Art Foundation die in 2026 haar 30-jarig jubileum viert met presentaties en tentoonstellingen op verschillende locaties.
Wat gebeurt er als ambacht en technische kennis niet ondergeschikt zijn aan een idee, maar het denken en het eindresultaat mede bepalen? Wat kan een materiaal vertellen dat een concept alleen niet kan? En wat wordt zichtbaar als het maakproces als onderzoek beschouwd wordt? Craft Now! richt zich op de relatie tussen maker, materiaal en methode en laat zien hoe het ambacht verweven is met de beroepspraktijk van beeldend kunstenaars. De kunstenaars in Craft Now! combineren ambachtelijke kennis en vaardigheden met materiaalonderzoek, experiment, innovatie en nieuwe technieken en onderzoeken zo thema’s als identiteit, actualiteit, erfgoed, duurzaamheid en de relatie tussen mens en maatschappij. De tentoonstelling laat zien dat ambacht geen vastomlijnde categorie of genre is, maar een voortdurend veranderende beroepspraktijk waarin kennis en verbeelding, hand en hoofd, traditie en experiment elkaar ontmoeten.
De tentoonstellingen in CODA Museum en de Showroom van CODA ExperienceLab worden op zondag 1 november om 14.30 uur feestelijk geopend met een optreden van Muziektheater BOT. Aanwezig zijn bij de opening? Meld je dan aan aan via de knop hieronder.
Zo verbindt beeldend kunstenaar en queer activist Yamuna Forzani (1993) breien en andere handwerktechnieken met identiteit, emancipatie, inclusie en geschiedenis. In het wandkleed Venus in Libra verwijst ze naar de klassieke voorstelling van het vrouwelijk lichaam en het ideaalbeeld zoals dat veelal door mannen weergegeven is. Forzani maakt een eigen opstelling met mensen uit de LGBTQIA+-gemeenschap, fotografeert die opstelling, bewerkt het beeld en programmeert het vervolgens voor de breimachine. Onder de verleidelijke, zachte en kleurrijke overvloed van Venus in Libra schuilt een fundamentele vraag over representatie en macht. In het werkproces is de breimachine voor Forzani veel meer dan een hulpmiddel om een ontwerp uit te voeren. Voor ze haar werk maakt, onderzoekt ze eerst wat de machine technisch kan en laat de mogelijkheden en beperking haar beeldtaal mede beïnvloeden. Forzani verandert met haar werkwijze niet alleen de representatie van het lichaam, maar ook de methode en het medium waarmee het lichaam verbeeld wordt.
.jpg?height=1200&width=1200&rmode=max&scale=both)
Ook in Boteh Jegheh van Arash Fakhim Esmaeilian (1987) speelt de relatie tussen ambacht, textiel en culturele overdracht een belangrijke rol. De titel verwijst naar het Perzische boteh-motief, de karakteristieke gebogen druppel- of amandelvorm die een lange geschiedenis heeft in de Iraanse en Aziatische textielcultuur en in het Westen bekend werd als paisley. Fakhim Esmaeilian combineert het motief onder meer met cyanotypie. Het textiel en het boteh-motief verwijzen naar een lange traditie van handmatig maken, herhalen en doorgeven terwijl cyanotypie een relatief direct en bijna fotografisch proces van afdrukken introduceert. Fakhim Esmaeilian laat deze werelden versmelten. Het ambacht wordt zo geen statisch erfgoed maar een levende beeldtaal die door herhaling, vertaling en verandering nieuwe betekenissen krijgt.
Bij kunstenaars als Koos Buster (1991) en Anni Mertens (1995) zien we een andere verhouding tot het ambachtelijke. Zij beschouwen het als een terrein om te onderzoeken, te verbuigen en te ontregelen. Het maakproces is niet alleen een middel om een idee uit te voeren, maar wordt zelf onderdeel van onderzoek en experiment. Buster maakt herkenbare gebruiksvoorwerpen – een fles, waterkoeler, stopcontact of schoonmaakwagen – na in keramiek en glas. Het object blijft herkenbaar maar materiaal, gewicht en betekenis veranderen. Het bobbelige, onregelmatige oppervlak van zijn keramiek maakt zijn omgang met het materiaal zichtbaar. Mertens legt een ander accent en speelt in haar sculpturen met de tegenstelling tussen hard en zacht, functioneel en sculpturaal, precisie en improvisatie. Haar keramische vormen lijken te buigen, te rekken of onder druk te staan en verwijzen naar andere materialen. Ze suggereren beweging en elasticiteit terwijl ze in werkelijkheid hard en massief zijn. Beide kunstenaars zetten hun ambachtelijke kennis en materiaalonderzoek in om onzekerheid bij de beschouwer te creëren.
Arno Hoogland (1984), Éric Van Hove (1975) en Femmy Otten (1981) gebruiken verschillende ambachten om de mogelijkheden van materiaal, techniek en productie te onderzoeken. Bij alle drie is het ambacht geen doel op zich, maar een manier om al makend nieuwe vormen, betekenissen en perspectieven te ontdekken. Hoogland vertrekt vanuit zijn achtergrond als meubelmaker en houtbewerker en combineert traditionele kennis met digitale technieken en innovatieve productiemethoden. Patronen, texturen en constructies krijgen in zijn werk een organische of juist futuristische uitstraling. Zijn vakmanschap is geen terugblik op bestaande tradities, maar vormt het vertrekpunt voor een experiment met vorm, materiaal en ruimte. Ook Van Hove onderzoekt wat er gebeurt als ambacht en technologie elkaar ontmoeten. Industriële en technisch complexe objecten worden in zijn werk opnieuw opgebouwd met lokale materialen, traditionele ambachtelijke technieken en Marokkaanse ambachtslieden. Daarmee wordt niet alleen zichtbaar hoeveel kennis en arbeid in een object besloten liggen, maar stelt hij ook vragen over productie, globalisering en de positie van ambachtelijke kennis in een geïndustrialiseerde economie. Otten zoekt die verbinding tussen materiaal en maakproces op een meer directe en lichamelijke manier. Ze maakt haar sculpturen vrijwel direct uit het hout en vindt de vorm al werkend: hakken, gutsen, kijken, draaien en opnieuw beginnen.
De kunstenaars in Craft Now! laten zien hoe belangrijk de rol van ambacht is in de hedendaagse beroepspraktijk van de beeldend kunstenaar. Er is geen vanzelfsprekend onderscheid tussen ambacht en beeldende kunst, tussen handwerk en concept of tussen traditionele kennis en hedendaagse innovatie. Maken is daarmee niet alleen de uitvoering van een idee, maar een manier van denken en onderzoeken die het werk mede vormgeeft. In die voortdurende wisselwerking tussen kennis, materiaal, techniek en verbeelding ontstaat een eigentijdse praktijk waarin ambacht en innovatie vanzelfsprekend samenkomen.
Craft Now! wordt gemaakt in samenwerking met de AkzoNobel Art Foundation die in 2026 haar 30-jarig jubileum viert. CODA kreeg kans en gelegenheid om voor Craft Now! een aantal werken uit de collectie van de AkzoNobel Art Foundation te lenen. CODA vulde deze bruiklenen aan met een eigen selectie werken. Als platform brengt de AkzoNobel Art Foundation al drie decennia hedendaagse kunst in beweging met haar actuele internationale verzamelbeleid, tentoonstellingen in de openbare AkzoNobel Art Space en een ruimhartig museaal bruikleenbeleid.
Marlou Breuls, Koos Buster, Sigrid Calon, Chan Chiao Chun, Luna Cordaro, Koen Doodeman, Jonathan van Doornum, afra eisma, Arash Fakhim Esmaeilian, Ricardo van Eyk, Martin Fenne, Yamuna Forzani, Gijs Frieling, Emmy van de Grift, Bernard Heesen, Arno Hoogland, Éric van Hove, patricia kaersenhout, Fransje Killaars, Anni Mertens, Femmy Otten, Wouter van Riessen, Klaas Rommelaere, Carmen Schabracq, Ulla-Stina Wikander.
Tijdens Craft Now! is in de Showroom van CODA ExperienceLab de expositie New value: rethinking plastic through craft te zien. Plastic heeft een negatief imago en wordt vaak geassocieerd met eenmalig of kort gebruik. Deze tentoonstelling onderzoekt hoe plastic opnieuw en anders gewaardeerd kan worden. Verschillende makers laten zien hoe plastic op uiteenlopende manieren kan worden verwerkt en hergebruikt. Ze tonen hoe traditionele ambachten en hedendaagse maakmethodes kunnen bijdragen aan de herwaardering van kunststof. In de expositie zijn werken te zien van de Basketclub, een wereldwijde community die in 2020 opgericht werd door Adrianus Kundert en Jamie Wolfond. In deze presentatie van de Basketclub worden manden getoond waarin plastic letterlijk wordt vervlochten en verweven; een traditioneel ambacht gecombineerd met een niet-traditioneel materiaal.
Deelnemend kunstenaars en makers
Basketclub, PET lamp, Emma Cogné & Rein Reitsma
.jpg?height=430&width=500&ranchor=center&format=webp&scale=both)
