Thé Tjong-Khing* (Purworejo, Indonesië, 1933) is een van de meest invloedrijke illustratoren in de Nederlandse (jeugd)literatuur. Een meesterverteller met pen en penseel. Zijn oeuvre bestrijkt meer dan vijf decennia en kenmerkt zich door uitzonderlijke beeldvertellingen, een speelse, humoristische verbeeldingskracht en een ongekend oog voor detail. Zijn illustraties worden bevolkt door levendige en soms wat gekke personages, subtiele humor en zorgvuldig opgebouwde scènes waarin talloze kleine gebeurtenissen tegelijkertijd plaatshebben. De dynamiek en gelaagdheid nodigen uit om langer te kijken en laten de kijker ook steeds nieuwe dingen ontdekken. In Khing’s prentenboeken ontvouwen verhalen groot en klein zich uitsluitend via beeld. Mimiek, beweging en compositie leiden de blik van de kijker door het vaak gelaagde verhaal. Kwinkslagen die je op het verkeerde been zetten, humor en Khings spel met verwachtingen en vooroordelen maken zijn verhalen en beeldtaal geschikt voor alle leeftijden.

In zijn werk versmelten Oosterse verteltradities, Europese beeldcultuur, humor en dynamiek tot een geheel eigen handschrift. Ook verwijst Khing regelmatig naar de kunstgeschiedenis en populaire cultuur. Middeleeuwse stadsgezichten, sprookjesachtige landschappen en theatrale interieurs vormen het toneel waarop dieren, mensen en fantasiewezens hun avonturen beleven. Zijn tekeningen vertellen van kaft tot kaft samen het verhaal, maar zijn ook op zichzelf bijzondere werelden waarin je heerlijk kunt dwalen en verdwalen. Overal zie je grapjes waarmee Khing je op het verkeerde been zet. Of je ziet meerdere verhaaltjes in het grotere verhaal aan je voorbijtrekken. Daarmee sluit het werk van Thé Tjong-Khing ook aan op de traditie van Hieronymus Bosch en Pieter Bruegel waarin de kijker minstens zo vrij kan dwalen van figuur naar figuur en van verhaal naar verhaal.

* Zijn naam bestaat uit drie delen: Thé, zijn achternaam, Tjong, zijn generatienaam en Khing, zijn voornaam. Conform de Chinese gewoonte is dit ook de volgorde en staat zijn voornaam dus achteraan.

Wist je dat Khing ook veel inspiratie haalt uit films? De vader van Khing was eigenaar van een aantal bioscopen. Hier zag Khing al op jonge leeftijd eindeloos veel films. Vooral de wereldberoemde Disney-films met Mickey Mouse, Donald Duck en Pinokkio waren favoriet. Van de gezichtsuitdrukkingen van de acteurs tot de camerastandpunten en de belichting: Khing heeft in de loop der jaren een groot filmisch geheugen opgebouwd. Nog altijd is het witte doek een grote inspiratiebron. Tijdens Kroon op de taart! De getekende werelden van Thé Tjong-Khing maak je in CODA Atelier (in CODA Museum) een storyboard, ontwerp je een filmkaartje en teken je een portret.

Het werk van Thé Tjong-Khing wordt beschouwd als belangrijk onderdeel van de illustratiegeschiedenis en is tot op de dag van vandaag van invloed op kunstenaars en illustratoren. Zijn werk laat immers zien dat verhalen niet alleen verteld en (voor)gelezen kunnen worden, maar ook open zijn voor eigen invulling en nieuwe interpretaties. Telkens weer. In dat kader heeft CODA beeldend kunstenaars Pris Roos en Koen Taselaar uitgenodigd om hun werk, geïnspireerd op of in lijn met Khing, te tonen in deze tentoonstelling.

Pris Roos laat een aantal tekeningen zien uit het boek De Toko van mijn ouders dat tijdens de looptijd van de Khing-tentoonstelling uit zal komen. Het werk van Khing is een grote inspiratiebron voor Roos. Met name zijn prentenboek Waar is de taart? heeft haar geïnspireerd als tekenaar en kinderboekenschrijver. Pris Roos maakt voor deze tentoonstelling het omslag van haar nieuwe boek – een toko met gesloten rolluik – tot een levensgrote installatie van gerecyclede kartonnen dozen, verzameld bij de toko van haar ouders.

Het werk van Koen Taselaar toont bijzondere werelden waarin alleen hij de regels bepaalt. Zijn tekeningen hebben een stijl die aansluit op het werk van Khing en met zijn vertaling en verwerking van symbolen, iconen en mythische figuren slaat hij een brug naar het werk van Khing. Zijn jacquardgeweven wandtapijten vertellen elk een eigen verhaal en laten zien hoe hij zijn tekeningen vertaalt naar een ander medium dan papier of schildersdoek. Zijn wandkleden en meubels zijn kleurrijk en indrukwekkend en nemen de bezoeker mee naar een fantasierijke wereld, net zoals Khing dat doet met zijn getekende werelden.