Tour de Retour

Activiteiten voor volwassenen - Spoorzoeken in het landschap Trap, stap af en verrijk je Tour de Retour met activiteiten onderweg en in CODA. Ga mee op pad met een gids van IVN Apeldoorn of Staatsbosbeheer, ontdek het landschap door de lens van je camera of duik in het erfgoed van de regio. In het kader van 150 jaar spooraansluiting en Oranjepark organiseren CODA en diverse erfgoedpartners verschillende activiteiten. Ook thuis en onderweg kun je zelf aan de slag met DIY-opdrachten, als fotografie-uitdagingen en creatieve maakopdrachten. Op de route ontdek je niet alleen het verhaal van spoor en park, maar ook van andere monumenten, het Veluwse landschap en erfgoedprojecten. 

Kidstour - Dwars door het groen Ga samen op pad met de kidstour van Tour de Retour en ontdek erfgoed door andere ogen. Met de KidsAudiotour luister je onderweg naar verhalen van kinderen van toen. Hoe was het om staljongen bij Paleis Het Loo te zijn? Hoe leefden de kinderen in Radio Kootwijk? En wat deed prinses Wilhelmina eigenlijk op het station? Zo komt het verleden tot leven terwijl jij er middenin staat. Ook zelf ga je aan de slag. Maak een dierenmasker geïnspireerd op de bosdieren van de Veluwe, ontwerp je eigen 150 jaar oude trein en pak potlood en papier voor een Kroon op de Taart-tekenopdracht onderweg. 

Oorspronkelijk was Het Spelderholt een heidegebied met zandverstuivingen. De opdrachtgever van het landgoed met park – ontworpen door L.A. Springer – was L.F. Teixeira de Mattos. Hij schonk het Spelderholt in 1921 aan de staat en er vestigde zich toen een onderzoeksinstituut voor de pluimveeteelt. Stichting Parc Spelderholt, een vakantie- en educatiecentrum voor mensen met een functiebeperking, bestaat sinds 1997. Tijdens de Tweede Wereldoorlog woonde Arthur Seyss-Inquart, nazipoliticus en Rijkscommissaris van Nederland,  in Het Spelderholt. Een bezienswaardigheid is de sequoia van 43 meter hoog, de grootste mammoetboom in Nederland.

Bij Station Beekbergen ligt het hart van een levend spoorwegmuseum met onder andere een museumstoomdepot, grote werkplaats, oud stationsgebouw én een nog rijdende stoomtrein! De Veluwsche Stoomtrein Maatschappij biedt vanaf dit station verschillende arrangementen aan. Ontdek ze op stoomtrein.org.

In 1876 krijgt Apeldoorn een eigen station en wordt de stad aangesloten op het landelijke spoornetwerk. De opening geschiedt in aanwezigheid van leden van de koninklijke familie, wat het belang van deze nieuwe verbinding onderstreept. De komst van de trein zorgt voor groei, nieuwe kansen en een toestroom van bezoekers. Apeldoorn ontwikkelt zich van een dorp tot een levendige stad waar mensen samenkomen, werken en reizen. Het station groeit uit tot een belangrijk knooppunt in de regio. Die functie is tot op de dag van vandaag zichtbaar. In het stationsgebouw is nu horecagelegenheid Station Royaal gevestigd. Aan de voorzijde van het station bevindt zich het kunstwerk Reizend Zand van Giny Vos waarmee zij een Veluwse zandverstuiving verbeeldt.

Met een museum, openbare bibliotheek, gemeentelijk archief en een ExperienceLab is CODA hét cultuurhuis van Apeldoorn. Een bron van inspiratie op het gebied van literatuur, kunst, geschiedenis en innovatieve technieken – midden in het hart van de stad. Breng je ook een bezoek aan CODA Museum en de tentoonstellig Kroon op de taart! De getekende werelden van Thé Tjong-Khing. Kinderen hebben gratis toegang en volwassen in het bezit van een Museumkaart eveneens.

In 1874 koopt Hendrik Christiaan van der Houven van Oordt landgoed de Pasch en laat er een park aanleggen. Op 13 mei 1876 opent het officieel, met koning Willem III als eregast. Het park krijgt de naam Oranjepark en groeit uit tot een geliefde ontmoetingsplek. Slingerende paden en waterpartijen bepalen het ontwerp. Later komt er een muziektent en een monumentale bank die beide nog altijd herinneren aan de rijke geschiedenis van het park. In 2026 bestaat het Oranjepark 150 jaar en dat wordt tijdens de lente en zomer gevierd. Kijk hier om te zien wat er allemaal te doen is. 

Bij De Naald kruisen al eeuwenlang belangrijke wegen én verhalen elkaar. Het monument werd in 1901 door de Apeldoornse bevolking geschonken aan koningin Wilhelmina en prins Hendrik ter gelegenheid van hun huwelijk. Deze plek groeide uit tot een ontmoetingspunt tussen de Oranjes en de inwoners van Apeldoorn, met feesten, aubades en herdenkingen. Ook herinnert De Naald aan ingrijpende momenten, zoals de aanslag tijdens Koninginnedag 2009 die een blijvende indruk achterliet. 

In 1684 kochten stadhouder Willem III en prinses Mary een klein kasteel: Het Oude Loo. Ernaast liet het jonge echtpaar een nieuw zomerverblijf bouwen: Paleis Het Loo. Dit was een perfecte locatie. Het nieuwe paleis lag op een zeer laag punt midden op de Veluwe, een uitgebreid jachtgebied. De ideale plek voor een paleistuin: het water voor de bloemen en fonteinen stroomde via gegraven sprengen uit hogergelegen bronnen, kilometers verderop, naar de tuin.  

Het gebied ten westen van Apeldoorn was lange tijd arm en schraal heidelandschap. In 1917 koopt de gemeente landgoed Berg en Bosch om er een groene tuinstad en recreatiegebied van te maken. Met werkverschaffingsprojecten wordt onder meer de grote vijver aangelegd. Het park groeit uit tot een plek voor ontspanning en evenementen, met het openluchttheater en later het Boschbad. Sinds de opening van de Apenheul in 1971 is het gebied een geliefde bestemming voor natuur en recreatie. Met de speelweide, het klimbos, de Apenheul, het Theehuis en het nagebouwde prehistorisch dorp (HAPS) weten veel mensen uit Apeldoorn en daarbuiten Stadspark Berg en Bos tot op de dag van vandaag te vinden.

In de jaren zestig koopt fotograaf Wim Mager twee dwergaapjes in de dierenwinkel. Dat kon toen nog gewoon. Wat begint als hobby groeit uit tot een vernieuwend idee: een park waar apen vrij kunnen leven. In 1971 opent de Apenheul, midden in het groen van Berg en Bosch. Bezoekers lopen er tussen de apen, die hun eigen gang gaan in een natuurlijke omgeving zonder kooien. Dit unieke concept slaat aan en groeit uit tot een voorbeeld voor dierentuinen wereldwijd. 

Hooggelegen gebieden bestonden vroeger uit heide, al waren dat niet zulke grote open vlaktes als nu (meer afwisseling met kleine bosjes). Van half augustus tot half september staat de heide in bloei. Ontdek op weg Hoog Soeren voor het maken van mooie foto's en prachtige vergezichten. Ruim 1200 jaar geleden werd dit knooppunt van doorgaande zandwegen officieel een vestigingsplaats genoemd.  

De ‘leegte’ van zandvlaktes en heide maakte het Kootwijkerzand zeer geschikt voor Radio Kootwijk, het zendstation dat in de jaren twintig van de vorige eeuw werd gebouwd voor radiotelegrafisch contact met toenmalig Nederlands-Indië. Het imposante gebouw contrasteert prachtig met de lege ,woeste omgeving. Het gebouw is architectonisch uniek en staat bekend om zijn bijzondere art-decostijl.