Veenoffers

Met opzet achtergelaten

Omdat de halsringen in het Uddelerveen zijn gevonden is het niet waarschijnlijk dat ze hier in een graf (zie ook blog 6) zijn meegegeven. Het is veel aannemelijker dat ze met opzet in het veen zijn achtergelaten.

Er zijn in venen of andere natte locaties als meertjes en rivierdalen zoveel archeologische vondsten uit verschillende perioden gevonden dat duidelijk is dat dit een wijdverbreid gebruik was. Het merendeel van de Wendelringen is bovendien in het veen gevonden.

Speciale betekenis

Voorwerpen die zijn gevonden in venen, meertjes en rivierdalen hadden waarschijnlijk een bijzondere betekenis. Dat is op te maken uit de kostbare aard van veel vondsten. Zo zijn er in bepaalde perioden wapens, potten, wolgaren en houten wagens in het veen achtergelaten. Daarnaast zijn er ook mensvormige houten beelden gevonden en zelfs echte mensen, de zogenoemde veenlijken

Sieraden

In de vroege IJzertijd beperkten de zogenaamde deposities in Nederland zich vooral tot Noord Nederland en zijn er voornamelijk sieraden gevonden, zoals de halsringen van Uddel. In de vroege IJzertijd zijn er veel minder voorwerpen achtergelaten dan in de voorafgaande Bronstijd. Zo zijn er veel Wapens in rivieren gevonden die stammen uit de Bronstijd.
Zie ook: Sacrificial landscapes: cultural biographies of persons, objects and'natural'places in the Bronze Age of the southern Netherlands, c. 2300-600 BC door David Fontijn.

Offer aan de goden

We denken dat veel deposities in het veen of water als een offer aan de goden gedaan zijn. Ook klassieke auteurs als Strabo (ca 64 vChr-21 na Chr.) schrijven over heilige meren waar de Galliërs grote hoeveelheden goud en zilver aan de goden offeren. Er bestaan ook sagen over schatten in het Bleeke meer, daarover meer in een volgend blog.
Dat er geofferd werd in venen of rivierdalen komt mogelijk omdat men dacht dat aan de rand van de begaanbare wereld de godenwereld het dichtste bij was. De offers waren waarschijnlijk bedoeld als geschenk om hulp van de goden te verkrijgen of de goden te bedanken voor bewezen diensten.

Vrouwenbeeldje met halsringen uit Scandinavië
Vrouwenbeeldjes met halsringen uit Scandinavië
Vrouwenbeeldje met halsringen uit Scandinavië

Vruchtbaarheidsgodin?

Waarom specifiek deze halsringen werden geofferd en aan wie is niet duidelijk. Het zou ermee te maken kunnen hebben dat de halsringen goden representeerden.

Zo zijn er in het noordelijke verspreidingsgebied van de Wendelringen ook diverse bronzen beeldjes gevonden uit de Late Bronstijd van vrouwen met bijna niets anders aan hun lijf dan één tot drie halsringen. Er wordt gedacht dat het gaat om een vruchtbaarheidsgodin, vanwege de duidelijk aangegeven vrouwelijke geslachtskenmerken.

Wereldlijk aanzien

Het is in ieder geval te verwachten dat degenen die offerden daarmee ook aan de mensen om hen heen wilden laten zien dat zij zo rijk en vooraanstaand waren dat zij zoiets waardevols konden veroorloven. Daarmee was het ook onderdeel van een wereldlijke samenleving.

Delen via:
Zoek in collecties