Het gebruik van de halsringen

Replica van de Wendelring

De prehistorische halsringen zijn inmiddels weer terug in Leiden, maar voor ons is hard gewerkt aan replica’s van deze bijzondere sieraden. De replica van de Wendelring is inmiddels vervaardigd. Tijdens het (Pre)Historisch café op 5 februari worden beide replica’s voor het eerst gepresenteerd.

Het maakproces van de replica’s wordt in een later blog belicht. In dit blog wordt aandacht besteed aan nieuwe inzichten die zijn opgedaan bij het maken van de replica van de Wendelring.

Is de Wendelring comfortabel?

J.J. Assendorp, die onderzoek verrichte naar de halsringen, schrijft dat de originele halsringen van Uddel zeker gedragen zijn gezien de slijtagesporen. Bovendien denkt hij dat de Wendelring naar het lichaam gebogen is en afgevlakt om draagcomfort te vergroten. Toch is de algemene aanname van onderzoekers dat de halsringen niet prettig om de hals en op de sleutelbeenderen gezeten hebben. Doordat er leer is gevonden onder een halsring in een graf denken onderzoekers dat het nodig was leer onder een halsring te dragen voor extra draagcomfort. We waren dus zeer verrast dat de replica helemaal niet vervelend zat toen we hem om hadden, zelfs niet op de blote huid of op de fiets!

Slijtage?

Toen we extra goed naar de halsringen gingen kijken voor het maken van de replica’s vielen er een aantal zaken op. Zo was bekend dat de ribbels van de dunne halsring aan de onderkant helemaal zijn verdwenen, behalve bij de kraal. Aangenomen werd -ook door ons- dat dit door slijtage kwam en dat de halsring gedurende zeer lange tijd gedragen moet zijn. Maar als je goed kijkt lijkt dat onwaarschijnlijk. De kraal is zo dik dat het brons van de halsring ernaast helemaal niet tegen de kleding of huid gehangen heeft en dus niet kon slijten. Bovendien is het niet waarschijnlijk dat brons makkelijk wegslijt door het dragen ervan in de vorm van een halsring. De vraag waardoor de afplatting dan wel ontstaan is blijft nog onbeantwoord. Het is mogelijk dat experimenteel archeologisch onderzoek hier meer duidelijkheid over kan geven.

Prehistorische halsring met afplatting

Door wie werden de halsringen gedragen?

Het brons en barnsteen dat in de sieraden verwerkt is, was erg kostbaar, de maakwijze lastig en de halsringen kwamen waarschijnlijk van ver. Om deze redenen werden deze sieraden vermoedelijk alleen door vooraanstaande personen gedragen. Of dat vrouwen of mannen waren is lastig te achterhalen, tenzij je weet of de halsring in een graf van een man of van een vrouw is teruggevonden. Helaas zijn er –door de vele crematiegraven- maar een tiental graven met Wendelringen waarvan het geslacht van de dode bekend is: 7 van de 10 waren vrouwen.

Waar woonden de dragers van de halsringen?

Het is spannend om voor te stellen dat dit soort vooraanstaande personen in de vroege ijzertijd in de buurt van Uddel gewoond hebben. Uit de ijzertijd zijn echter opvallend genoeg helemaal geen sporen van bewoning gevonden in de omgeving. Ook niet bij het Uddelermeer, waar wel veel archeologie is gevonden uit oudere en jongere perioden. (zie SAGA-rapport Goud van Oud) Waar degenen die de halsringen droegen hebben gewoond is dus onbekend. Omdat de halsringen in het Uddelerveen zijn gevonden is het niet waarschijnlijk dat ze hier in een graf zijn meegegeven. Het is veel aannemelijker dat ze met opzet in het veen zijn achtergelaten. Hierover meer in een volgend blog.

Tekst: Janneke Zuyderwyk, Archeoloog gemeente Apeldoorn

Delen via:
Zoek in collecties