In Memoriam - Réka Fekete (1982-2026)

Réka Fekete werd geboren in Budapest, Hongarije, in een kunstenaarsgezin als oudste van vier kinderen. Ze verhuist in 2004 naar Amsterdam en ervaart die stad als een ontdekkingstocht naar een nieuwe wereld met een vrijheid die ze in Boedapest als adolescent niet voelde. Réka schrijft zich in als student aan de Gerrit Rietveld Academie, in die tijd de meest conceptuele academie van Nederland, waar ‘maken’ niettemin toch ook heel centraal stond. Ze kiest voor de afdeling edelsmeden, waar ze met haar intuïtieve en materiaalgeoriënteerde werkwijze meteen aansluiting voelt. Réka studeert in 2010 af met een collectie van 21 sieraden, meer dan de helft daarvan vindt vrijwel meteen de weg naar een koper.

Réka is niet zo zeer geïnteresseerd in de relatie van haar werk met het lichaam of een drager. Ze beschouwt haar werken veel meer als miniatuursculpturen; als objecten die geen drager nodig hebben om ‘iets’ te zijn of te worden. Een zienswijze die we ook in CODA omarmen. Réka laadt de materialen die ze gebruikt met een levendigheid, energie of – filosofischer geformuleerd – ze laadt ze met een ‘spirit’ die een eigen persoonlijkheid en een eigen bestaan kunnen leiden.

Iris Eichenberg nodigt haar een jaar later uit om drie maanden als visiting artist te komen studeren aan de Cranbrook Academy of Art in Bloomfield Hills, Amerika. Daarna keert Réka terug naar Amsterdam waar ze vanaf dat moment woont en werkt. Haar werk is vrijwel direct te zien op belangrijke beurzen in binnen- en buitenland als Object Rotterdam, Schmuck in München en haar naam en faam groeit zeer snel. Ze wordt binnen en buiten Europa gezien als een groot talent.

In die eerste series werken gebruikt ze titels vol lichtheid en positivisme: Dancing on a wire, Love is in the air, New Life en New Day of brengt ze allemaal samen in één collier met de titel New Dawn, New Day, New Life (2013) waarin ze beschilderd hout, aluminium, leer, staal met elkaar verbindt in een bijzonder interessant ensemble realiseert.

Réka werd in 2013, in het kader van het project Sieraden met een verhaal, door CODA uitgenodigd een collier te ontwerpen voor de collectie; een ‘blind date’ waarbij het budget tevoren bepaald was maar met alle ruimte voor de maker om dat verder vorm en inhoud te geven. Claartje Keur, een collectioneur die in Apeldoorn woonde, begeleidde de gekozen kunstenaar tijdens het maakproces. Sieraden met een verhaal bestond tien jaar en bood niet alleen gelegenheid aan Réka maar bijvoorbeeld ook aan Nina Sajet, Gésine Hackenberg, Bas Bouman en Francis Willemstijn. Voor dit project ontwierp en vervaardigden zij een halssieraad voor de CODA collectie en 25 voor de verkoop. Uiteraard ging de opbrengst naar de kunstenaar. Réka liet zich voor deze opdracht inspireren door Langgewagt, het beroemde kraakpand en kunstenaarsbroedplaats aan het Spui in Amsterdam. Langgewagt was voor Réka lange tijd haar thuis en atelier: “Het halssieraad voor Sieraden met een verhaal droeg ik op aan Langgewagt, als dank voor en herinnering aan de mooie tijden die ik er heb beleefd.“ Langgewagt maakt sinds 2013 deel uit van de CODA collectie.

Haar handschrift, haar thema’s en de vormgeving van die thema’s vallen op door en vanwege de eigenzinnigheid. Haar werken zijn het resultaat van een intuïtief proces met humor en ernst, maar zelden met een concreet, vooropgezet plan. Flexibele verbindingen en scharnierende verbindingen maken dat het werk levendig en speels blijft. Het kunstenaarsgezin waarin Réka geboren is – met een grootmoeder die kloeke sieraden maakte, een vader die architect was en een artistieke moeder – is de rijke bron waar Réka uit kon putten, maar zij gaat vervolgens volledig haar eigen creatieve pad. Het Bauhaus als vormidioom was haar artistieke basisschool van waaruit ze stadsplattegronden, ramen, deuren, poorten en andere architectonische elementen in haar werken gebruikt. Ze is als kind al gefascineerd door bouwen en verbouwen en door functionaliteit én schoonheid tegelijkertijd.

Voor de opdracht van CODA in 2013 verruilde ze het zachte zink voor het hardere staal en er kwam veel kleur in het werk. Haar familienaam ‘Fekete’ betekent in het Hongaars ‘zwart’ en de tegenstelling kleur-geen kleur en licht-schaduw interesseren haar mateloos. In 2015 exposeerde ze bij Galerie Ra met als tentoonstellingstitel Transition. Uit die tentoonstelling kochten we werk aan voor de collectie.

Réka wordt in 2016 ziek, borstkanker, en na in eerste instantie succesvolle behandeling is er in 2020 een verpletterende nieuwe werkelijkheid: de kanker is uitgezaaid en ze zal niet genezen. In de tijd die haar rest werkt ze in de hoogste versnelling. Ze publiceert het fantastisch boek A dance of light and shadow*. Het boek wordt in CODA gepresenteerd en door Réka ter plekke gesigneerd met een stiksel gemaakt met de door haar meegebrachte naaimachine.

Réka gaat vele experimenten aan en gebruikt onder andere canvas en emaille als nieuwe materialen. Haar toch al tomeloze nieuwsgierigheid en haar levensenergie houden haar gaande. En een ijzersterke wil om de tijd die haar rest zo goed mogelijk te gebruiken.

Happy to be here (2017) verwierven we voor de collectie. Een fantastisch muurobject bestaand uit zink, bladgoud en zijdedraad. En omdat haar oeuvre bijna voltooid was op veel te jonge leeftijd hebben we uit haar atelier en laatste tentoonstelling een ruime keuze gemaakt zodat wij een goed en representatief beeld kunnen geven van haar oeuvre. In de loop der tijd zijn haar werken verspreid geraakt over de wereld en hebben een plek gevonden in musea, galeries en particuliere verzamelingen. Wij zijn heel dankbaar voor de hechte samenwerking en wij kunnen veel werken van Réka tonen die maar 44 lentes jong werd, maar alles uit het leven gehaald heeft wat er voor haar in zit.

In het laatste deel van haar leven is ze nog vrijwilliger in Artis geworden, nieuwsgierig naar ook die wereld. In de laatste weken in het hospice in Amsterdam met haar bed voor het raam, omhuld door kleurrijk textiel was ze alert en belangstellend. Een sterke en liefdevolle vrouw en fantastische kunstenaar.

Op Tweede Paasdag reed ik na het bezoek aan Réka terug naar Apeldoorn en op de radio klonk Bach's Cantate voor Tweede Paasdag. Bleibe bei mir, denn es wird Abend werden. Het is avond geworden. Réka is op reis gegaan, maar de kracht, kwaliteit en het werk is levend en blijvend. Wij zullen haar artistieke nalatenschap blijven tonen om deze en volgende generaties te laten zien en te laten ervaren hoe bijzonder het werk van Réka Fekete is.

Onvergetelijk, onbeschrijfelijk.

Carin E.M. Reinders
directeur-bestuurder CODA

Op de Verdieping in de vaste collectiepresentatie (vrij toegankelijk) is een bloemlezing met werken van Réka te zien. Daarnaast is tot en met 17 mei een werk van haar te zien in de tentoonstelling De Schakel.

www.rekafekete.com

* A dance of light and shadow, Réka Fekete, ISBN 9789080308190, te koop via bol.com