Vindplaats Uddelerveen

Vindplaats van de halsringen

In 1859 schreef L.F.J. Janssen, toenmalig conservator van het Rijksmuseum van Oudheden een eerste publicatie over de ‘Bronzen halsringen, uit Udel’. Het museum kreeg deze dat jaar in bruikleen van eigenaar dhr. J.R.Kemper uit Amsterdam. De halsringen werden enkele jaren ervoor gevonden. Volgens J.R. Kemper werden ze gevonden aan het zogenaamde Princemeer, ter Harderwijkse zijde van het Uddelermeer.

Duizend schreden

Bruno Tideman; schrijver van het boek ‘Apeldoorn en zijn opkomst’, hield zich op verzoek van Janssen bezig met een nader onderzoek ter plaatse en volgens hem zijn ze gevonden “ongeveer duizend schreden ten noorden van het Udelermeer, in het kleine veen, hetwelk thans eene waterplas vertoont, zijnde de veengrond bijna geheel opgeruimd" En hij zei: “dat het (daardoor) moeijlijk was de juiste vindingsplek schriftelijk aan te wijzen.”

Historische kadastrale kaart van de gemeente Apeldoorn in 1832
Historische kadastrale kaart van de gemeente Apeldoorn in 1832

Veen

Hoewel dit niet expliciet is vermeld, zijn de halsringen waarschijnlijk gevonden bij het ontvenen voor turf en ontginnen van het veen. Ten noorden van het Uddelermeer was een groot gebied dat op de bovenstaande kadastrale kaart van Apeldoorn rond 1832 is beschreven als ‘Veenderij met of zonder heide van het buurtschap Utteld’ (paars). Op een iets latere kaart die dateert uit 1830-50 (hieronder te zien) zijn vele meertjes zichtbaar. Begrijpelijk dat het voor Bruno Tideman lastig was om te beschrijven om welk meertje het precies ging. Als we uitgaan van de beschrijving van Tideman is het waarschijnlijk dat de halsringen uit het zuidelijker deel van het veen komen. Het gaat dan om het deel waar nu het Bleeke meer en een meertje zonder naam (Princemeer?) aanwezig zijn. Het Bleeke meer ligt in een rechte lijn ongeveer 630 meter van het Uddelermeer af. Het Bleeke meer is overigens net als het Uddelermeer een pingoruïne. Dit meer is niet ontstaan door ontvening maar heeft een veel oudere oorsprong. Bij het Uddelermeer is veel archeologie gevonden maar opvallende genoeg niet uit de vroege ijzertijd waaruit de halsringen stammen. Lees meer over de Archeologie rondom het Uddelermeer.

Topografische en Militaire Kaart 1830 - 1850
Topografische en Militaire Kaart 1830 - 1850

Uitmuntende conditie

De halsringen zijn zeer goed bewaard gebleven in het veen en blijkbaar niet beschadigd bij het ontvenen. Want Janssen beschrijft dat de inmiddels van roest ontdane halsringen “thans nog zouden kunnen gedragen worden”. Het zijn veruit de best bewaarde exemplaren die in Nederland zijn gevonden. In een volgende blog meer over de schaarse vergelijkbare vondsten in het huidige Nederland en daarbuiten.

Tekst: Janneke Zuyderwyk, Archeoloog gemeente Apeldoorn

 

 

Delen via:
Zoek in collecties