Pieter Puype

Een Zeeuwse beeldhouwer in Apeldoorn

31.03 t/m 30.06 2013

Overzichtstentoonstelling van het werk van Pieter Puype (1874-1942). De Zeeuwse beeldhouwer, tekenleraar en houtsnijder Pieter Puype was voor de Tweede Wereldoorlog letterlijk beeldbepalend voor Apeldoorn. Tal van openbare monumenten voor de dan snelgroeiende stad zijn van zijn hand.  Hij leverde een belangrijke bijdrage aan de Nieuwe Kunst (Art Nouveau) hoewel hij binnen deze internationale beweging op zich geen groot vernieuwer was. Pieter Puype had nauw contact met de Oranjes op Paleis Het Loo.

Pieter Puype

Pieter Puype (1874) werd in het Zeeuwse Oost-Souburg geboren als zoon van een boerenknecht en houtsnijder. Omdat de jonge Puype al vroeg een talentvol tekenaar bleek, werd hij door een aantal Zeeuwse notabelen in de gelegenheid gesteld te studeren aan de Amsterdamse Rijksschool voor Kunstnijverheid.

In de hoofdstad bekwaamde hij zich in het beeldhouwen en kwam hij in contact met andere kunstenaars. Na zijn examen werkte hij korte tijd voor Pierre Cuypers (1827-1921), de vermaarde bouwmeester van onder meer het Rijksmuseum en het Amsterdams Centraal Station.

Pieter Puype is in Apeldoorn verantwoordelijk voor een aantal grote openbare monumenten zoals de Kwartjesfontein, het Willem I monument en de bronzen plaquettes op de Naald bij Paleis Het Loo. Ook ontwierp en vervaardigde hij een aantal grafmonumenten van welgestelde Apeldoorners uit zijn tijd.

Foto's: Sushilla Kouwen | Gerhard Witteveen Fotografie

Gezocht: nieuwe bestemming bloembakken en hekwerk

CODA en De Stentor helpen Gemeente Apeldoorn met het vinden van een nieuwe bestemming binnen Apeldoorn voor vier door Puype ontworpen bloembakken en een deel van het hekwerk dat bij het Willem I monument hebben gestaan. Apeldoorners kunnen meedenken en hun suggestie doen via e-mail of in de tentoonstelling zelf. Lees meer

Apeldoorns Gidsen Collectief en CODA organiseren Puypemiddagen

Ter gelegenheid van deze tentoonstelling houden het Apeldoorns Gidsen Collectief en CODA op zondag 9 en zondag 23 juni een ‘Puypemiddag’.

De middag zal starten met een rondleiding door de tentoonstelling, vervolgens wordt u onder leiding van een gids van het AGC rondgeleid langs verschillende werken van Pieter Puype in Apeldoorn, waarbij hij ook in breder perspectief wordt geplaatst. Zijn samenwerking met de Apeldoornse aannemer en architect Chris Wegerif, zijn opdrachten voor het hof en de ontwikkeling van de Parkenbuurt hebben bijgedragen aan zijn bekendheid.

De kosten voor deze middag bedragen € 7,50, voor CODA leden en Museumkaarthouders is het gratis. Na afloop van de wandeling kunt u met hetzelfde toegangskaartje de overige tentoonstellingen bij CODA Museum bezoeken.

Programma
13.00 uur          Verzamelen bij de museumbalie van CODA Museum (opgeven van tevoren is niet nodig)
13.15 uur          Rondleiding CODA Museum door de overzichtstentoonstelling van Pieter Puype onder leiding                               van een CODA-rondleider
13.45 uur          Gelegenheid om iets te drinken bij CODA Café (consumpties zijn voor eigen rekening)
14.15 uur          Start Puype-wandeling onder leiding van het Apeldoorns Gidsen Collectief
15.30 uur          Terugkomst bij CODA / CODA Café
                        De overige tentoonstellingen bij CODA Museum kunnen op eigen gelegenheid worden bezocht.

De Zeeuwse Knoop

Pieter Puype leerde van zijn vader het ambacht van het houtsnijden en hoewel Apeldoorn zijn tweede thuis werd, bleef hij geïnspireerd door de motieven van de Zeeuwse volkskunst zoals hij ze ook toepaste in zijn houtsnijwerk. In de decoratie van zijn woonhuis en atelier De Zeeuwsche Knoop aan de Tutein Noltheniuslaan nr. 14 voeren Zeeuwse motieven dan ook de boventoon. Dit unieke en bijzondere woonhuis is op verrassende wijze in de tentoonstelling aanwezig en is aangevuld met Puypes huisraad.

Arts and Crafts

De Apeldoornse aannemer en architect Chris Wegerif en zijn Zeeuwse echtgenote Agathe Wegerif vormden rond 1900 de spil van het culturele leven in Apeldoorn. Wegerif was ook betrokken bij de bekende Haagse kunsthandel Arts and Crafts die toonaangevend was in zijn aanbod van meubelen en siervoorwerpen in de stijl van de Nieuwe Kunst.

Pieter Puype voerde veel van de gesneden decoraties uit voor de meubelen van Wegerif. Ook het geschenk dat Arts and Crafts in 1901 aan koningin Wilhelmina aanbood ter gelegenheid van haar huwelijk met prins Hendrik, een portret van de prins in brons, werd door Puype vervaardigd. Dit portret, thans in de Koninklijke Verzamelingen, maar ook de gipsen voorstudie die bij de familie Puype bewaard bleef, zijn in de tentoonstelling aanwezig.

Vrij werk

Hoewel Pieter Puype niet als groot vernieuwer te boek staat, behoorde hij toch tot de generatie kunstenaars die omstreeks 1900 een verandering in de beeldhouwkunst nastreefden.

Het slaafse navolgen van klassieke voorbeelden had afgedaan en de weg lag open voor een naturalistische en gestileerde beeldtaal. In zijn vele kinderkopjes – de meeste in marmer uitgevoerd – laat hij voortaan de details weg. Wat overblijft is een ontroerend kinderportret.

De Amsterdamse beeldhouwer Joseph Mendes da Costa, bekend vanwege zijn expressief gestileerde mens- en dierfiguren, was een groot voorbeeld voor Puype. Ook hij legde zich met veel enthousiasme en op eigen, wat bonkige wijze, toe op markante volkstypes en aapfiguren in hout, brons en gips.

Publicatie

Bij de tentoonstelling is een rijk geïllustreerde publicatie over Pieter Puype beschikbaar. Het boek is samengesteld en geschreven door Puypes kleinzoon Jan Memelink en kunsthistoricus Frederik Erens, specialist op het gebied van de Nieuwe Kunst.

Grafisch ontwerper Eloi Koster (www.eloikoster.nl) tekende voor het ontwerp. Het boek is te koop in CODA Winkel en via onze webwinkel en kost € 18,50.
De Apeldoornse boekhandel Nawijn en Polak (www.nawijn-polak.nl) zorgt voor de distributie van het boek.

Delen via:
Zoek in collecties