CODA ApeldoornArchiefFamiliegeschiedenis Geschiedenis bevolkingsregister

Geschiedenis van het Apeldoornse bevolkingsregister

Eind 1849 kregen alle Nederlandse gemeenten bij Koninklijk Besluit de taak om Bevolkingsregisters aan te leggen. Nu betekende deze wettelijke verplichting tot het bijhouden van het bevolkingregister niet dat er vóór 1849 geen gegevens over de bevolking verzameld werden. Al in 1795 had er een volkstelling plaatsgevonden en in 1829 deden ook Apeldoorn, Beekbergen en Loenen hier voor het eerst aan mee.
 
De Volkstellingen werden om de tien jaar uitgeschreven om gegevens te verzamelen over de samenstelling van de bevolking die van belang konden zijn voor het land. Het ging daarbij om het vastleggen van naam, voornaam, leeftijd, geboorteplaats, burgerlijke staat, godsdienst en beroep van alle inwoners van ons land.

Bevolkingsregister in 1829 en 1839

In 1829 werden alleen de wijk, het huisnummer, de naam, de geboortedatum en het beroep genoteerd. Tien jaar later was de registratie al uitgebreid. Nu werden ook geboorteplaats, geslacht, burgerlijke staat en godsdienstige overtuiging genoteerd.

Bevolkingsregister 1829
Pagina uit het register van 1829.
Bevolkingsregister 1839
Pagina uit het register van 1839.

De wijken in het bevolkingsregister

De registers werden ingedeeld op basis van wijk en huisnummer. Het ging daarbij om de volgende wijken:

  • Apeldoorn dorp
  • Zevenhuizen
  • Brink en Orden
  • Wormen
  • Woudhuis, Anklaar en Broekland
  • Beemte, Wenum en Wiessel
  • Het Loo, Noord Apeldoorn
  • Hoog Soeren, Utteld (Uddel), Meerveld en Kootwijk
  • Beekbergen dorp
  • Lieren en Oosterhuizen
  • Engeland en Ugchelen
  • Loenen en Zilven


Na 1849 werden de hierboven nog samengevoegde wijken/ dorpen apart benoemd. Meerveld en Kootwijk vervielen, maar Hoenderloo kwam er bij.

Bevolkingsregister 1870
Pagina uit het register van 1870.

De volkstelling van 1859

Na de Volkstelling van 1859 ging de gemeente Apeldoorn over op een nieuwe indeling van het register: niet meer aan de hand van het woonadres, maar alfabetisch; op achternaam. Voor Beekbergen en Loenen werden aparte registers aangelegd. Tien jaar later werd de oude indeling, naar wijk, weer opgepakt. Deze indeling bleef vervolgens van kracht tot 1901. De inschrijvingen vanaf dat jaar werden weer alfabetisch geordend.

Gezinsregisters en persoonskaarten

Rond 1920 werd er in heel Nederland gestart met de aanleg van Gezinsregisters, zowel in boeken als op losse kaarten. Daarnaast gingen sommige gemeenten ook een persoonskaartensysteem bijhouden.
Die persoonskaarten werden uiteindelijk per Koninklijk Besluit overal in ons land ingevoerd. In Apeldoorn gebeurde dit in 1939. Daarmee eindigde het gebruik van de bevolkingsregisterboeken.

Register Apeldoornsche Bosch
Omslag van het register van de Joodse psychiatrische inrichting Het Apeldoornsche Bosch


Hulpregisters

Naast de bevolkingsregisters worden ook verschillende hulpregisters bijgehouden met meer specifieke gegevens. Denk hierbij aan Dienstbodenregisters (1880-1926), Vestigingsregisters (1873-1915), Verblijfsregisters (1861-1915), Vertrekregisters (1872-1916), Huisnummer- en straatnaamregisters (1829-1939).
Ook deze Apeldoornse registers bevinden zich in CODA Archief. Deze zijn echter nog niet gedigitaliseerd.

Wél gedigitaliseerd zijn de registers van personeel en patiënten van van instellingen en inrichtingen, zoals het Apeldoornsche Bosch, Herwonnen Levenskracht, de Joseph Stichting en Sanatorium Beekbergen.
Ook het register van de Marechaussees die in de Van Haeften kazerne gelegerd waren en van de militairen van het Remontedepot in Nieuw Milligen zijn gescand en doorzoekbaar.

Bescherming Persoonsgegevens

Omdat het bevolkingsregister in Apeldoorn werd bijgehouden tot 1939, is het mogelijk dat u gegevens aantreft die betrekking hebben mensen die nog in leven zijn. Deze gegevens mag u volgens de Wet Bescherming Persoonsgegevens alleen gebruiken ten behoeve van historisch, statistisch of wetenschappelijk onderzoek (ook genealogisch onderzoek valt hieronder).
Wanneer u gebruik maakt van dergelijke gegevens uit online bronnen van CODA Archief, dan is dat op voorwaarde dat u geen onevenredige schade berokkent aan de persoonlijke levenssfeer van eventueel nog levende personen.

Delen via:
Zoek in collecties